BAE Dubai RAKEZ Fabrika Kurarak Üretim Yapmak: Sanayi Lisansı ve Maliyet

RAKEZ Nedir, Üretim İçin Neden Ras Al Khaimah?

RAKEZ (Ras Al Khaimah Economic Zone), Birleşik Arap Emirlikleri'nin kuzeyindeki Ras Al Khaimah emirliğinde faaliyet gösteren ekonomik bölge otoritesidir. Dubai'ye karayoluyla yaklaşık 85–110 km, ortalama 1,5 saat mesafededir; Dubai Uluslararası Havalimanı'na 85 km, Sharjah'a 60 km uzaklıktadır. Otorite kendi verilerine göre 50'den fazla sektörde 50 binin üzerinde şirkete ev sahipliği yapıyor ve 3.000'i aşkın faaliyet kodu için lisans veriyor.

Üretici için Ras Al Khaimah'ı Dubai'den ayıran şey, arazi ve depo maliyetlerinin belirgin biçimde düşük olması ile sanayi altyapısının bölgeye özel tasarlanmış olmasıdır. Saqr Limanı yılda 100 milyon tonun üzerinde yük elleçleme kapasitesiyle bölgenin en büyük dökme yük limanlarından biridir; RAK Maritime City ise 8 milyon metrekarelik kıyı alanı ve 5 kilometrelik rıhtım duvarıyla ağır sanayiye hizmet eder. Enerji tarafında sanayi bölgeleri kesintisiz devlet kaynaklı elektrik, doğal gaz ve su bağlantısıyla planlanmıştır.

Ras Al Khaimah'ta üretim yapan yatırımcı, çıktısını yalnızca yerel pazara değil, GKÜ gümrük birliği üzerinden Suudi Arabistan ve Umman'a, deniz yoluyla Hindistan alt kıtası ile Doğu Afrika'ya yönlendirebilir. BAE'deki serbest bölge alternatiflerini karşılaştırırken lojistik maliyetini kira kaleminden bağımsız hesaplamak gerekir.

RAKEZ Sanayi Bölgeleri: Al Ghail, Al Hamra ve Al Hulaila

RAKEZ altı ayrı bölgeden oluşur: üç sanayi bölgesi (Al Ghail, Al Hamra, Al Hulaila), iki iş bölgesi (Al Nakheel, Al Hamra) ve bir akademik bölge. Fabrika yatırımı yalnızca sanayi bölgelerinde yapılabilir; iş bölgeleri ofis ve ticaret faaliyetleri içindir.

Üç sanayi bölgesinin tamamı, 2019 tarihli 43 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla KDV mevzuatı bakımından Belirlenmiş Bölge (Designated Zone) statüsündedir. İş bölgeleri bu statüde değildir; bu ayrım hem KDV hem kurumlar vergisi tarafında sonuç doğurur.

RAKEZ Sanayi Lisansı ve Şirket Türleri

Üretim faaliyeti için alınması gereken belge sanayi lisansıdır. Ticari lisans hammadde alım satımına izin verir; ham maddeyi işleyip yeni bir ürün ortaya çıkarma yetkisi yalnızca sanayi lisansıyla doğar. RAKEZ ayrıca ticari, genel ticaret, e-ticaret, hizmet, medya, eğitim, profesyonel ve bireysel lisanslar ile serbest çalışan izni verir; her lisans hem serbest bölge hem serbest bölge dışı biçimde düzenlenebilir.

Sermaye konusunda internette dolaşan sabit rakamlara temkinli yaklaşın. RAKEZ Şirketler Yönetmeliği'nin 32. maddesi asgari çıkarılmış sermayeyi «otoritenin zaman zaman belirleyeceği tutar» olarak tanımlar; yönetmelikte sabit bir AED tutarı yer almaz. Resmî başvuru formundaki tek bağlayıcı sayı, her bir payın nominal değerinin en az 1.000 AED olmasıdır. Sanayi lisansı için istenecek sermaye, faaliyet koduna ve tesis büyüklüğüne göre başvuru sırasında belirlenir; rakamı RAKEZ'den yazılı olarak teyit ettirin.

Anakara tarafını değerlendiriyorsanız, 2020 tarihli 26 sayılı Federal Kararname ile ticaret şirketlerinde Emirati ortak zorunluluğu kaldırıldı ve imalat faaliyetlerinin büyük bölümü %100 yabancı mülkiyete açıldı. Karşılaştırma için Dubai'de fabrika kurma sürecine de bakmakta yarar var.

Depo, Sanayi Ünitesi ve Arsa Seçenekleri

Sanayi lisansı fiziksel tesis olmadan verilmez. Esnek masa veya paylaşımlı ofis üretim faaliyeti için geçerli bir tesis türü değildir; bu ürünler ticaret ve danışmanlık lisanslarına yöneliktir.

Depo kiralamadan önce iki teknik veriyi netleştirin: tesise tahsis edilen bağlantı gücü (kW) ve atık su deşarj izni. Boyahane, gıda işleme, kimya gibi ıslak proseslerde standart bir depo ünitesinin altyapısı çoğu zaman yetersiz kalır ve tadilat maliyeti kira farkını aşar.

Adım Adım RAKEZ Fabrika Kurma Süreci

Hazır depoda faaliyete geçen bir montaj tesisinde toplam takvim genellikle 8–12 haftaya oturur. Arsa kiralayıp kendi binasını yapacak yatırımcıda proje onayı, inşaat ve iskân süreci nedeniyle bu süre 12–18 aya çıkabilir. Süreçte gereken sektörel izinler için sektörel izin ve lisans danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilirsiniz.

Fabrika Kuruluşu İçin Gerekli Belgeler

• Ortakların ve genel müdürün renkli pasaport kopyaları; BAE'de ikamet edenler için Emirates ID
• BAE'de bulunanlar için vize kopyası ve giriş damgası
• Üretim kapasitesi, hammadde listesi ve hedef pazarları içeren iş planı
• Makine ve ekipman listesi ile proses akış şeması
• Tesis yerleşim planı ve gerekli hallerde çevresel etki değerlendirmesi
• Kurumsal ortak varsa ticaret sicil belgesi, esas sözleşme, yönetim kurulu kararı ve iyi hal belgesi
• Genel müdür atamasına ilişkin ortaklar kararı

Kurumlar Vergisi, KDV ve Uyum Yükümlülükleri

«BAE'de vergi yok» ifadesi 2023'ten beri geçerliliğini yitirdi. 47 sayılı Federal Kararname-Kanun ile 1 Haziran 2023'te veya sonrasında başlayan hesap dönemlerinde kurumlar vergisi uygulanıyor: 375.000 AED'ye kadar vergilendirilebilir gelir için %0, aşan kısım için %9.

Nitelikli Serbest Bölge Kişisi (QFZP) ve %0 Oranının Koşulları

Serbest bölge şirketleri nitelikli gelirleri üzerinden %0 oranından yararlanabilir. 2025 tarihli 229 sayılı Bakanlık Kararı, «malların veya malzemelerin üretimi» ile «malların veya malzemelerin işlenmesi» faaliyetlerini açıkça nitelikli faaliyet sayar; RAKEZ'de kurulan bir fabrika doğası gereği bu kapsama girer. Ancak oran otomatik uygulanmaz, beş koşulun tamamı aranır:

1. Serbest bölgede yeterli ekonomik özün bulunması: varlık, tam zamanlı nitelikli personel ve işletme gideri
2. Nitelikli gelir elde edilmesi
3. Standart kurumlar vergisi rejimine geçiş tercihinin kullanılmamış olması
4. Transfer fiyatlandırması ve emsallere uygunluk kurallarına uyum
5. Denetimden geçmiş finansal tabloların hazırlanması

Nitelikli olmayan gelirin, toplam gelirin %5'ini veya 5.000.000 AED'yi – hangisi düşükse – aşmaması gerekir. Sınır aşılırsa statü yalnızca ilgili dönemde değil, izleyen dört hesap döneminde de kaybedilir. 2025 tarihli 84 sayılı Bakanlık Kararı uyarınca her nitelikli serbest bölge kişisi, cirosu ne olursa olsun denetimli finansal tablo hazırlamakla yükümlüdür; yeni kurulan fabrikaların en sık atladığı yükümlülük budur.

Büyük Gruplar İçin Asgari %15 Kuralı

Nihai ana şirketinin konsolide hasılatı 750 milyon avroyu aşan çok uluslu grupların BAE iştirakleri, 1 Ocak 2025'te veya sonrasında başlayan dönemlerde asgari %15 yurt içi tamamlayıcı vergiye (DMTT) tabidir. Bu kural serbest bölgedeki %0 oranını da geçersiz kılar.

KDV ve Belirlenmiş Bölge Statüsü

BAE'de standart KDV oranı %5'tir. Zorunlu kayıt eşiği 375.000 AED, isteğe bağlı kayıt eşiği 187.500 AED'dir. Al Ghail, Al Hamra ve Al Hulaila sanayi bölgeleri Belirlenmiş Bölge sayıldığından bu bölgeler arasındaki mal hareketleri belirli koşullarla KDV kapsamı dışında değerlendirilebilir; hizmet tedarikleri bu istisnadan yararlanmaz.

Ekonomik Öz Düzenlemeleri (ESR) tarafında ise yük hafifledi: 2024 tarihli 98 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 31 Aralık 2022'den sonra biten hesap dönemleri için ESR bildirim yükümlülüğü kaldırıldı, geçmiş dönemlere ilişkin sorumluluklar sürüyor. Kurumlar vergisi kaydında, 1 Mart 2024'ten sonra kurulan tüzel kişiler için süre kuruluştan itibaren üç aydır; geç kayıt cezası 10.000 AED'dir. Uyum takviminiz için BAE vergi danışmanlığı ekibimizle çalışabilirsiniz.

Makine ve Hammadde İthalatı: Gümrük ve CEPA

Körfez İşbirliği Konseyi ortak gümrük tarifesi, gümrük birliği dışından gelen mallarda %5'tir; 417 tarife alt pozisyonu tamamen muaftır, tütün ürünlerinde oran %100'e çıkar. Serbest bölgeye giren mallarda gümrük vergisi askıya alınır ve yalnızca mal iç pazara çıktığında tahakkuk eder. Üretilen ürün BAE dışına yeniden ihraç ediliyorsa bu vergi doğmaz.

Türkiye'den makine ve hammadde getiren yatırımcı için Türkiye–BAE Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (CEPA) belirleyicidir. Anlaşma 1 Eylül 2023'te yürürlüğe girdi; tarife satırlarının %83'ünden fazlasında, ticaret değerinin %93'üne karşılık gelen bölümde indirim sağlıyor. Tercihli oranlar menşe kurallarına uymayı gerektirir: serbest bölgeden yalnızca transit geçen mal bu tarifeden yararlanamaz, BAE'de esaslı dönüşüm aranır. RAKEZ'de gerçek üretim yapmanın vergi dışındaki ikinci ticari gerekçesi budur.

Vize Kotaları, Personel ve İşçi Konaklaması

Vize kotası konusunda dolaşan «esnek masa 1 vize, ofis 4 vize» tarzı tablolar RAKEZ'in resmî yayınlarına dayanmıyor. Otorite tesis türü başına sabit kota yayımlamıyor; tahsis, kiralanan alanın metrekaresine, faaliyet türüne ve ibraz edilen organizasyon şemasına göre başvuru sırasında belirleniyor. Sanayi tesislerinde kota, depo veya arsa büyüklüğüyle birlikte ölçekleniyor. Personel planınızı yapmadan önce kotayı RAKEZ'den yazılı olarak teyit ettirin.

Vardiyalı üretimde işçi konaklaması ayrı bir kalemdir. Al Hamra sanayi bölgesi saha içinde konaklama imkânı sunarken Al Ghail'de personelin yakın yerleşimlerden servisle taşınması gerekir; bu, yıllık bütçede küçümsenmeyecek bir gider yaratır. Çalışma izni ve ikamet süreçleri için BAE çalışma ve oturum vizesi sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Maliyet Kalemleri ve Bütçe Planlaması

RAKEZ tarife listesini kamuya açık biçimde yayımlamadığı için tek bir «fabrika kurma fiyatı» vermek yanıltıcı olur. Bütçeyi kalem kalem kurmak daha sağlıklıdır:

Kurumsal hesap açılışını da takvime dahil edin; bankalar üretim şirketlerinde tedarikçi ve müşteri sözleşmelerini ayrıntılı inceler. BAE'de kurumsal banka hesabı açma sürecine erken başlamak, makine sevkiyatı ile ödeme takvimini uyumlu tutar.

RAKEZ ile Diğer Sanayi Serbest Bölgelerinin Karşılaştırması

Karar sıralamasını şöyle kurun: hedef pazar, lojistik maliyeti, tesis kirası, kota ve altyapı. Lisans ücreti listenin en altında kalır; on yıllık bir üretim yatırımında lisans, toplam maliyetin küçük bir yüzdesidir. Ras Al Khaimah'ta şirket yapısını kurmanın ayrıntıları için RAK şirket kurulumu yazımıza bakabilirsiniz.

Yatırımcıların En Sık Düştüğü Hatalar

• Ticari lisansla üretime başlamaya çalışmak. Faaliyet kodu üretimi kapsamıyorsa sevkiyat aşamasında gümrükte sorun çıkar.
• Bağlantı gücünü sözleşme öncesi teyit etmemek. Makine parkına yetmeyen elektrik altyapısı, tesis değişikliğine kadar giden bir maliyet doğurur.
• %0 kurumlar vergisini garanti saymak. QFZP koşullarından biri sağlanmazsa oran %9'a çıkar ve statü dört yıl daha geri kazanılamaz.
• Denetimli finansal tabloyu ihmal etmek. Serbest bölge şirketlerinde bu yükümlülük ciro sınırına bakılmaksızın geçerlidir.
• Menşe kurallarını atlamak. CEPA tercihli tarifesi yalnızca esaslı dönüşüm gerçekleştiğinde uygulanır.

Kaynakça

• BAE Maliye Bakanlığı – Kurumlar Vergisi SSS
• BAE Resmî Portalı (u.ae) – Kurumlar Vergisi
• Maliye Bakanlığı – Yurt İçi Asgari Tamamlayıcı Vergi
• Federal Vergi Otoritesi – KDV Kaydı
• ICP – GKÜ Gümrük Birliği ve Ortak Tarife
• RAKEZ – Bölgeler
• Ekonomi Bakanlığı – Türkiye–BAE CEPA
• RAK Ports – Saqr Limanı

Bilgiler yayın tarihi itibarıyla resmî kaynaklardan derlenmiştir. Ücretler, kotalar ve mevzuat değişebildiğinden yatırım kararı öncesinde RAKEZ ve Federal Vergi Otoritesi kaynaklarından güncel teyit alınması önerilir.