Birleşik Arap Emirlikleri Türkiye Anlaşması CEPA

İçindekiler

• BAE–Türkiye CEPA Anlaşması Nedir?
• Anlaşmanın Tarihçesi ve Yürürlük Süreci
• Anlaşmanın Kapsamı ve Temel Başlıklar
• Gümrük Vergisi İndirimleri ve Pazar Erişimi
• Menşe Kuralları ve CEPA Menşe Belgesi
• Güncel Ticaret Rakamları (2025)
• Yatırımcılar ve KOBİ'ler İçin Fırsatlar
• BAE'de Şirket Kurmak ve CEPA Avantajı
• Özet Bilgi Tablosu
• CEPA’nın Türk Şirketlerine Etkisi
• Kaynakça

BAE–Türkiye CEPA Anlaşması Nedir?

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ile Türkiye arasında imzalanan Kapsamlı Ekonomik Ortaklık Anlaşması (CEPA), iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri kalıcı bir çerçeveye kavuşturan tarihi bir serbest ticaret düzenlemesidir. CEPA; yalnızca mal ticaretini değil, aynı zamanda hizmet ticareti, yatırımların kolaylaştırılması, fikri mülkiyet, elektronik ticaret ve gümrük iş birliği gibi geniş bir alanı tek bir çatı altında düzenler.

Anlaşmanın temel amacı, gümrük vergilerini düşürerek veya kaldırarak, prosedürleri sadeleştirerek ve ticaret kurallarını modernleştirerek iki ülke arasındaki ticaret hacmini ve karşılıklı yatırımları artırmaktır. Bu yönüyle CEPA, hem büyük ihracatçılar hem de küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) için Türkiye ve Körfez pazarlarına daha kolay, daha öngörülebilir ve daha düşük maliyetli erişim sağlar.

Anlaşmanın Tarihçesi ve Yürürlük Süreci

CEPA, iki ülke arasında hızlı bir müzakere sürecinin ardından hayata geçmiştir. Sürecin kilometre taşları resmi kaynaklara göre şu şekildedir:

İmza ve Onay Aşamaları

• 3 Mart 2023: Anlaşma Abu Dabi'de imzalandı.
• 27 Nisan 2023: Türkiye tarafından onaylandı.
• 31 Mayıs 2023: BAE tarafından onaylandı.
• 1 Eylül 2023: Anlaşma resmen yürürlüğe girdi.

T.C. Ticaret Bakanlığı'nın resmi açıklamasına göre anlaşma, 1 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe girmiş ve bu tarihten itibaren tercihli ticaret hükümleri uygulanmaya başlamıştır.

Anlaşmanın Kapsamı ve Temel Başlıklar

CEPA, klasik bir serbest ticaret anlaşmasının ötesine geçerek "kapsamlı" bir ortaklık kurar. Anlaşma metninde düzenlenen başlıca alanlar şunlardır:

Mal ve Hizmet Ticareti

Sanayi ürünlerinden tarım ürünlerine kadar geniş bir yelpazede gümrük tarifeleri indirilmekte veya kaldırılmaktadır. Hizmetler tarafında ise finans, dağıtım, telekomünikasyon, eğitim, sağlık ve turizm gibi sektörlerde karşılıklı pazar erişimi kolaylaştırılmaktadır.

Yatırım, Fikri Mülkiyet ve Dijital Ticaret

Anlaşma; yatırımların korunması ve kolaylaştırılması, fikri mülkiyet haklarının güvence altına alınması ve elektronik ticaretin kurallara bağlanması gibi modern ekonominin ihtiyaçlarına yanıt veren hükümler içerir. Ayrıca teknik engeller, menşe kuralları, ticaret politikası savunma araçları ve bir uyuşmazlık çözüm mekanizması da düzenlenmiştir.

Gümrük Vergisi İndirimleri ve Pazar Erişimi

CEPA'nın en somut faydası, gümrük vergilerindeki indirim ve kaldırmalardır. T.C. Ticaret Bakanlığı verilerine göre, mal ticaretinde pazar erişimi tavizleri kapsamında tüm tarife satırlarının yaklaşık %80'i anlaşma kapsamına alınmıştır. BAE Ekonomi Bakanlığı ise anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte ürün satırlarının önemli bir bölümünde gümrük vergilerinin doğrudan kaldırıldığını veya düşürüldüğünü belirtmektedir.

Bu düzenlemeler, ikili petrol dışı ticaretin değer olarak %93'ünden fazlasını kapsamaktadır. Alüminyum, makine ve ekipman, seramik, polietilen ve çeşitli petrokimya ürünleri gibi kalemler, tercihli tarifelerden yararlanabilen öne çıkan ürün gruplarındandır.

Menşe Kuralları ve CEPA Menşe Belgesi

Bir ürünün CEPA kapsamındaki tercihli gümrük tarifesinden yararlanabilmesi için menşe kurallarını karşılaması gerekir. Menşe kuralları, hangi ürünlerin gerçekten BAE veya Türkiye menşeli sayılacağını belirleyen kriterlerdir.

Temel Menşe Kriterleri

• Tamamen ilgili ülkede elde edilmiş veya üretilmiş ürünler menşeli kabul edilir.
• İthal girdiler kullanılarak üretilen ürünler, belirlenen "yeterli işçilik ve işleme" kriterlerini karşıladığında menşe statüsü kazanır.
• Menşe kurallarını karşılayan serbest bölgelerde üretilen mallar da tercihli muameleden yararlanabilir.

Tercihli tarifeden faydalanmak için ihracatçıların, ilgili gümrük idaresince kabul edilen bir menşe ispat belgesi (CEPA menşe belgesi) düzenlemesi gerekir.

Güncel Ticaret Rakamları (2025)

CEPA'nın etkisi ikili ticaret rakamlarına güçlü biçimde yansımıştır. Başlangıçta iki ülke, beş yıl içinde 40 milyar dolarlık petrol dışı ticaret hedefi koymuştu. BAE Dışişleri Bakanlığı'nın verilerine göre ikili petrol dışı ticaret 2025 yılında yaklaşık 45,2 milyar dolara ulaşarak bu hedefi öngörülenden erken aşmıştır.

Ara veriler de bu ivmeyi doğrulamaktadır: petrol dışı ticaret 2024 yılında yaklaşık 40,5 milyar dolar seviyesine ulaşmış, anlaşmanın ilk 12 ayında ise CEPA öncesi döneme göre yaklaşık %40 oranında artış kaydetmiştir. Bu tablo, CEPA'nın kağıt üzerinde kalan bir niyet metni değil, ticaret hacmini fiilen büyüten işlevsel bir araç olduğunu göstermektedir.

Yatırımcılar ve KOBİ'ler İçin Fırsatlar

CEPA, farklı ölçeklerdeki işletmelere somut avantajlar sunar:

KOBİ'ler İçin Büyüme İmkânı

Düşük gümrük maliyetleri ve sadeleşen prosedürler, sınırlı kaynaklara sahip KOBİ'lerin Türkiye ve BAE pazarlarına daha kolay açılmasını sağlar. Yeni müşteri ağları ve iş birliği olanakları, KOBİ'lerin uluslararası rekabette güçlenmesine katkı sunar.

Öne Çıkan Sektörler

Teknoloji, turizm, sağlık, yenilenebilir enerji, lojistik ve gıda güvenliği, iki ülkenin iş birliğini derinleştirmeyi hedeflediği stratejik alanlar arasındadır. Bu sektörlerde faaliyet gösteren yatırımcılar, hem tercihli tarifelerden hem de yatırım kolaylaştırma hükümlerinden yararlanabilir.

BAE'de Şirket Kurmak ve CEPA Avantajı

CEPA'nın sunduğu tercihli erişimden en verimli şekilde yararlanmanın yollarından biri, BAE'de bir şirket yapısı kurmaktır. BAE; rekabetçi kurumlar vergisi rejimi, gelişmiş lojistik altyapısı ve serbest bölge seçenekleriyle bölgesel bir ticaret ve yatırım merkezidir. Yıllık 375.000 AED'yi (yaklaşık 100.000 USD) aşan vergiye tabi kazançlar için standart kurumlar vergisi oranı %9 olarak uygulanmakta, bu eşiğin altındaki kazançlar ise %0 oranından yararlanabilmektedir.

Yapınızı doğru kurgulamak için Dubai'de şirket kurmak sürecini ve maliyetlerini inceleyebilir, vergisel yükümlülükler için Dubai'de kurumlar vergisinin nasıl uygulandığını ayrıntılı olarak değerlendirebilirsiniz. Uzman ekibimizden ücretsiz teklif almak için bize ulaşabilirsiniz.

CEPA Anlaşması Özet Bilgi Tablosu

Not: Yukarıdaki oran ve tutar bilgileri Temmuz 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır ve zaman içinde değişebilir. En güncel gümrük oranları, vergi oranları ve mevzuat için lütfen ilgili resmi kurum ve kuruluşların (T.C. Ticaret Bakanlığı, BAE Ekonomi Bakanlığı, Federal Vergi Dairesi) web sitelerini kontrol ediniz.

CEPA’nın Türk Şirketlerine Etkisi

BAE–Türkiye CEPA, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkileri hem derinleştiren hem de kurumsallaştıran güçlü bir çerçevedir. Gümrük vergilerindeki indirimler, sadeleşen prosedürler ve yükselen ticaret hacmi, hem büyük şirketler hem de KOBİ'ler için yeni bir fırsat penceresi açmaktadır. Doğru kurgulanmış bir BAE şirket yapısı ile bu avantajlardan en iyi şekilde yararlanmak mümkündür. Sürecinizi güncel mevzuata uygun şekilde planlamak için uzman danışmanlık desteği almanız önerilir.

Kaynakça

1. T.C. Ticaret Bakanlığı – Birleşik Arap Emirlikleri Serbest Ticaret Anlaşmaları sayfası (trade.gov.tr).
2. BAE Ekonomi ve Turizm Bakanlığı – The UAE–Türkiye CEPA (moet.gov.ae).